अल्ट्रासाऊंड समजून घेणे

हृदय अल्ट्रासाऊंडचा आढावा:

कार्डियाक अल्ट्रासाऊंडचा उपयोग रुग्णाचे हृदय, हृदयाची रचना, रक्तप्रवाह आणि इतर अनेक गोष्टी तपासण्यासाठी केला जातो. हृदयाकडे आणि हृदयापासून होणाऱ्या रक्तप्रवाहाची तपासणी करणे, तसेच हृदयाच्या रचनेत काही संभाव्य नुकसान किंवा अडथळे आहेत का हे तपासणे, ही काही सामान्य कारणे आहेत ज्यामुळे लोक कार्डियाक अल्ट्रासाऊंड करून घेऊ इच्छितात. हृदयाच्या प्रतिमा प्रक्षेपित करण्यासाठी खास तयार केलेले विविध प्रकारचे अल्ट्रासाऊंड ट्रान्सड्यूसर उपलब्ध आहेत, तसेच हृदयाच्या हाय डेफिनिशन, २डी/३डी/४डी आणि गुंतागुंतीच्या प्रतिमा तयार करण्यासाठी खास तयार केलेली अल्ट्रासाऊंड मशीन्सही आहेत.

हृदयाच्या अल्ट्रासाऊंड प्रतिमांचे विविध प्रकार आणि गुणवत्ता असतात. उदाहरणार्थ, कलर डॉप्लर प्रतिमेद्वारे रक्तप्रवाह किती वेगाने होत आहे, हृदयाकडे किंवा हृदयापासून किती रक्त वाहत आहे, आणि रक्ताला योग्य दिशेने वाहण्यास काही अडथळे आहेत का, हे कळू शकते. दुसरे उदाहरण म्हणजे सामान्य २डी अल्ट्रासाऊंड प्रतिमा, जिच्याद्वारे हृदयाच्या रचनेची तपासणी करता येते. जर अधिक सूक्ष्म किंवा तपशीलवार प्रतिमेची आवश्यकता असेल, तर हृदयाची ३डी/४डी अल्ट्रासाऊंड प्रतिमा घेतली जाऊ शकते.

रक्तवाहिन्यांच्या अल्ट्रासाऊंडचा आढावा:

व्हॅस्क्युलर अल्ट्रासाऊंड ॲप्लिकेशन्सचा उपयोग आपल्या शरीरातील कोणत्याही भागातील शिरा, रक्तप्रवाह आणि धमन्या तपासण्यासाठी केला जाऊ शकतो; हात, पाय, हृदय किंवा घसा ही तपासता येणाऱ्या काही भागांपैकी आहेत. हृदयाच्या उपचारांसाठी विशेष बनवलेली बहुतेक अल्ट्रासाऊंड मशीन्स रक्तवाहिन्यांच्या उपचारांसाठीही विशेष बनवलेली असतात (म्हणूनच याला 'कार्डिओव्हॅस्क्युलर' असे म्हणतात). रक्ताच्या गुठळ्या, बंद झालेल्या धमन्या किंवा रक्तप्रवाहातील कोणत्याही असामान्यतेचे निदान करण्यासाठी व्हॅस्क्युलर अल्ट्रासाऊंडचा अनेकदा वापर केला जातो.

व्हॅस्क्युलर अल्ट्रासाऊंडची व्याख्या:

व्हॅस्क्युलर अल्ट्रासाऊंडची खरी व्याख्या म्हणजे रक्तप्रवाह आणि सर्वसाधारण रक्ताभिसरण संस्थेच्या प्रतिमांचे प्रक्षेपण होय. साहजिकच, ही तपासणी शरीराच्या कोणत्याही विशिष्ट भागापुरती मर्यादित नाही, कारण रक्त संपूर्ण शरीरात सतत वाहत असते. मेंदूतून घेतलेल्या रक्तवाहिन्यांच्या प्रतिमांना टीसीडी (TCD) किंवा ट्रान्सक्रॅनियल डॉप्लर (transcranial Doppler) म्हणतात. डॉप्लर इमेजिंग आणि व्हॅस्क्युलर इमेजिंग या दोन्हींमध्ये साम्य आहे की, त्या दोन्हींचा उपयोग रक्तप्रवाहाच्या किंवा त्याच्या अभावाच्या प्रतिमा प्रक्षेपित करण्यासाठी केला जातो.